2026 09 08_DEIA, DdNNav eta NdG_ Irailak 8

_______ Irailak 8

Gaur, iraila 8, Hondarribiako egun handian, 50 urte bete dira Irungo 24 urteko mutil bat, Josu Zabala, hil zutela arratsaldeko alardea amaitu ondoren, Eduardo Moreno Bergaretxe Pertur-en desagerpena salatzeko San Pedro kaletikan izaten ari zen manifestazioan. Guardia Zibilak bortizki desegin zuen, gomazko pilotak eta su-armak erabiliz. Bi tirok Josu hil zuten, Santiago kalera zihoan kalezulo txiki baten izkinan. Orduz geroztik, gertatutakoa gogoratzen da urtez urte kantoi horretan, herri-omenaldi hunkigarrien lekuko bihurtuta. Joan den igandean azkena bizi genuen. Nire aldetik, bereziki gogoratzen dut 40. urteurreneko emozio gainezkatua, non berriro sentitu bainintzen 1976 urrun hartan ni nintzen nerabea, noiz segundu eskasetan eta sinesgaiztasun une baten ondoren, koadrilarekin irrietatik beldur lazgarrienera igaro zen, orduan jakin nuen ez nuela inoiz gertatutakoa ahaztuko. Erail zuen agenteari zigorra ezarri bazioten ere, kartzela zapaldu gabe utzi zuen kalean 1977ko amnistia orokorrak. Hori izan zen Zabala Erasun familiak Josuren memoria berreskuratzeko eta duintzeko etengabeko borrokan aurre egin behar izan dion askoren lehen aldrebeskeria. Azkenik, duela urte batzuk Eusko Jaurlaritzak izendatu zuen Josu Zabala polizia-abusuen biktimaz, eta duela hiru hilabete soilik, ofizialki, baita ere Espainiako Gobernuak. 50 urteko itxaronaldi luzea, oraindik amaitu gabe.

Gaur, irailak 8, Euskal Diasporaren Eguna dugu ere, aurten lehen Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrenarekin bat egiten duena, Jose Antonio Agirre lehendakaria erreferente nagusitzat hartuta. Bere ondarea, erbestea eta errepresioa ezagutu zituen belaunaldi osoarenarekin batera, ezin da soilik oroitzapen nostalgikotzat hartu, gure memoria kolektiboaren oinarrizko zutabe bat bait den. Hortik dator 'Izan ginen, bagara eta izango gara' aurtengo leloa.

Partekatzen dugun memoriak eskuzabaltasuna eskatzen du baina, batez ere, ausardia, ez du postureorik onartzen, ezta opakutasunik. Urteak pasatziak ezin da aitzikia izan.

2026 09 01_DEIA, DdNNav eta NdG_Iraila eta abar

 

  

____________  Iraila eta abar

Gaur hilabetea estreinatu dugu, baina ez edonolako hila bat, ze iraila, lehenengo egunetik, aurresangarria eta estresagarri samarra baita. Hasteko, abuztuko oporren amaiera-puntu gisa erakusten du, hau da, lanera itzulera ofiziala da, abiadura bizian jarrita. Haurrak, bai ala bai, eskolara itzultzen dira eta unibertsitateek ateak parez pare irekitzen dizkiete ikasleei eta beste ziurgabetasun batzuei; amaitzen da gure estropada-denboraldia, baina iritsi da jada, guztion burmuina xurgatzeko, futbol-denboraldi berri bat, Jainko Jauna, eman pazientzia. Horra hor moda-kate handien publizitate-kanpainen bonbardaketa, duela gutxi beren merkealdiekin egin zuten zehaztasun berarekin, txotxongilo bezala tratatzen gaituzte, berdin dio egunerokotasuna korapilatzea, manipulagarriak garela sentiaraztea, ba tira, 'bibalabidaloka'! Akaso, salbuespen oso gutxirekin, politiko gehienek pentsatzen ari direna da ere, itsasikara etengabea iragartzen duen disputa parlamentariora itzultzean. Puntu horretara iritsita, “gu geurera” esan genezake baina alferrik, zortean egokitu zaigun mundua ikusita, kudeatzen zaila den denborale geopolitiko baten erdian gaudela bistan dago.

Ukrainako gerra, etengabea zein itxuragabeturik; Netanyahu-gobernu kriminala eta haren eldarnio espantsionista, palestinar herriaren genozidioa helburuz: horra hor Libano, gero eta sarraskia handiagoa, Zisjordaniako egoera larria, Gaza zeru zabaleko hiltegi bihurtua, eta Israel, zigorrik gabekoa; Trumpek, harrigarrizko erabaki eta aldarrikapenen artean bere nahierara eginez eta deseginez, kontrolik gabeko ero nartzisista bat da, zeinen gehiegikeriek dohainik irteteaz gain, efektu-kolpe bakoitzean ugaritzen ikusten du haren itzelezko dirutza pertsonala, bere egoa baino are gainezkakoagoa; gainera, kontakizunaren jabe bihurtu da, errealitatea haren apetari definitzeko eskubidea exijituz, gezur doilorra bada ere; eta Maroko den lagun-finari dagokionez, ikusteko.

Posdata: etsai txikirik ez dagoela ahazten ohi dute boteretsuek. Ba hori.

2026 08 25_DEIA, DdNNav eta NdG_Normaltasunaren atarian? Auskalo...

______ Normaltasunaren atarian?

                                        Auskalo…

AsteNagusia eta teleberri pare bat geratzen zaizkio abuztuari, iraila bultzaka dator. Ea ba, agur udara eta ongi etorri normaltasuna. Auskalo. Ze, mota guztietako gertaerekin ezohikoa izan den uda baten ondoren, zalapartatsu aurreikusten den kurtso politiko berri baten bezperan, hiritarrentzako lasaitasun garaiak espero izatea zaila den. Kontuan hartuta, gainera, nabarmen gogortzen diren nazioarteko gatazken ajea, itzulera oro normaltasunera baldintzatuz. Beraz, baretasuna eta pazientzia. Horretaz hitz egin genuen koadrilan duela gutxi, aspaldiko udak gogoratuz non egunkariak izugarri argaltzen baitziren, abuztuan bereziki, berririk ez zegoelako, non gaurkotasuna berriketa hutsak ziren "udako sugeak" deiturikoez elikatzen zen, eta ere txirrindularitza lasterketa batzuez, trafikoaren eguneroko berri-emankizunaz eta leku bitxitan ospatzen ziren herri-festez. Zera, ezbeharren bat gertatzen bazen, arreta mediatikoaren ezaugarria ez zen politikarien arteko liskarrak zabaltzeaz. Zuen etxean, lagunok, nirean ere, uda-denboraldi atseginaz gozatzen saiatzen ginen, ikararik gabe.

Nire kasuan, txikitatik, pausoz pauso, liburuetara eta irakurketara egokitzera bultzatu ninduten, irakurritakoaz uda bakoitzaren bukaeran zerrenda berri bat eginez, geroztik mantentzen dudan ohitura bat. Liburu berriak edo zaharrak, berdin du, baina beti paperaz, beti. Ez naiz liburu elektronikoaren tentazioan erori, ez diot bere balioa ukatzen, ezingo nuke, baina ez da niretzat. Nola esan? Usaina, ukimena, taupadak falta zaizkiola akaso, nortasuna ere. Eta izugarri gustokoa dut nik nire liburuak nola zahartzen diren egiaztatzea, oroitzapen eta emozio jario amaigabe bat eraginarazteko boterea orrialde bakoitzean altxortuz. Izan ere, liburu batek iraun egiten duen intimitatea eraikitzen du, paperak soilik eskaintzen duen intimitatea.

Ez diezagutela ostu, ez udan ez uda pasata, zortean egokitu zaigun denbora erotu honen presio etengabea saihesteko nork bere burua babesteko erabiltzen duen intimitatea. Hala bedi.

Juan Tamariz, gizon ona... Agur!

 

❤️❤️💔

2026 08 18_DEIA, DdNNav eta NdG_Esperpentoa

____________ Esperpentoa

Magrebeko gaiari heltzea zeregin konplexua da. Aljeria, Maroko eta Mendebaldeko Sahara taularen funtsezko piezak dira, non horietako baten mugimenduak guztien mugimendua aldatzen duen, Espainiak primeran ezagutzen duena. Beraz, Marokok behin eta berriz egiten dituen presio eta mehatxuei Espainiak amore ematen bukatzen die beti, eta azkenaldian, modu nabarmenean, Pedro Sanchezen gobernu sozialistak. Ikusiko dugu zein den Marokok eskatzen duen erantzuna, Ceutako muga inbadituz hirian 80.000 pertsona sartzea bultzatu ondoren, haren azken jokaldi lotsagabea. Ezinezkoa da alauitar bezalako erregimen autoritario bat, biztanle eta ibiltariak erabateko kontrol menpe, gertakari masibo horretatik kanpo egotea. Marokok bidalitako abisua ez da berria: gure probetxurako horrelako xantaiak aktibatzeko edo desaktibatzeko etengailuaren jabe gara. Espainiako gobernuaren erantzuna? Berriz ere umiliagarria, Ceutan jarraitzen duten nazional eta adingabe marokoarren tratu txar eta giza eskubideen urraketei buruzko Marokoko agintarien aldetik jasotako salaketei erreplikarik txikiena ere saihestuz. Mundua alderantziz, bai, baina kontakizunaren jabe egin dira. Horren aurrean, Sanchez-koadrila entzun eta isil, baiezko borobil.

Ez dago soberan gogoratzea nola gobernu txiripitiflautiko honek, ilargia eta eguzkia batze historikoaren ondorioez biziki kezkatuta, Aginte Bakarra aldarrikatu zuen kontingentzia horren kudeaketa optimorako, Guadalajaran eklipse bat inauguratzeko bere lau ministro zabalduz, joan den ostegunean, primeran... Neure buruari galdetzen diot non zegoen Aginte Bakar hori, baita ministroen eta presidentziaren hedapen operatiboa, Marokoko azken erasoaren aurrean, zeinek erasotuen eskutan piztutako krisi humanitarioaren zein krisi politikoaren kudeaketa utzi duena. Nola erantzuten ausartzen diren utzikeria gori-gori eta dolodun horrekin, aitzakiak zezelkatuz eta Marokoko gobernuaren handitasun, eskuzabaltasun eta konplizitatea aldarrikatuz…

Espainiakoa ez da gobernu bat, esperpentoa baizik.