2026 03 17_DEIA, DdNNav eta NdG_Erdi hutsik edo erdi beteta?

___________  Erdi hutsik edo erdi beteta?

Bilbon egin berri den topaketa batean, esperientziak eta testigantzak partekatuz, egindako ‘nola ikusten duzu edalontzia, erdi hutsik edo erdi beteta?' galderaren aurrean, norbaitek xehetasun bitxi bat adierazi zuen, ordurarte neretzat oharkaben: erdi beteta edo erdi hutsik, edalontzian hutsune berbera dago, betetzeke beste erdia falta da. Hau da, erreakzioa, gu zutik jartzeko berme-puntua, perspektiban datza, ez dago berak baldintzatuta, era batera edo bestera puntu beretik abiatzen gara beti, gure O kilometro propioa. Horretan pentsatzen ari azken egunotan neure buruari esaten nion bitartean, nazioarteko panorama nahasi eta gordinaren aurrean, erdi hutsik edo erdi beteta edalontziak hutsune bera partekatzen duen bezala, ausardiak eta koldarkeriak jatorria bera, beldurra, partekatzen dutela. Hau da, mundua, guztion etorkizuna, bi tipo harroputz eta ausartegiren eskuz lehertzear zeudela sentitzen nuen, zeinen nortasun-ezaugarriak etika-falta eta erabateko zigorgabea baitira. Eta gainerako gobernu-buruak, batasuna aldarrikatzen, baina bururik gabeko oilazkok bezala aritzen. Ausartak batzuk, koldarrak besteak? Aristotelesek ausarkeri- eta koldarkeriaren arteko erdiko puntu gisa definitu zuen ausardia; Platonek, ondorioztatu zuen ez dela soilik arriskuari aurre egitean datzala, baizik eta ongiaren ezagutzarekin jokatzean; eta Sokrates biziki haserre agertzen zen ausarti direlakoek zilegitasun moral oro alde batera uzten zutenean. Ba, 25 mende geroago, horra hor Trump eta Nethanyahu jo ta ke, itxurazko plangintzarik gabeko dinamika bat sustatuz, helburu irmo eta nabarmen batekin: nazioarteko arauekiko mespretxua munduan zehar zabaltzea, haien onurako indartsuenaren legea finkatuz. Bitartean mundu zibilizatua kikildurik, geldirik...

Baina, benetako ausardia sinpleki gure hauskortasun propioa aitortzean baldin badatza? Beraz, gure 0 kilometroa, kaosen aurka jorratzeko euskarria dugu. Ez dezagun gutxietsi lehen urrats horren balioa, edalontzia gainezka egin arte betetzeko gai baita.

2026 03 10_DEIA, DdNNav eta NdG_Historiaren alde egokia egotea

___________ Historiaren alde egokian egotea

Azken egun hauetan, Historiaren alde egokian egotea, esanahi nahasia duen sintagma, edozeinek erabilitako moda-esaldi bihurtu da, hala aldarrikatzen duenak edo esleitzen dionak arrazoiz beteta dagoelako ideia helaraziz. Bada, nire oharrek engainatzen ez banaute, bizitzaren maisu, denboren lekuko, egiaren argi, eta antzinatasunaren mezulari” Historia dela, maiuskulaz, idatzita utzi zuen Zizeronek jada. Beraz, nork ez luke alde egokian egon nahi? Aldi berean, zelako autokonplazentzia-grina... Eta hona hemen gu, dontankredo gisa, Netanyahu eta Trump nartzisista arriskutsu pare bat eutsiz. Beren aldekoek, nola ez, Historiaren alde egokian kokatzen dituzte, beste batzuek, berriz, alderik ilunenean non, bide batez esanda, beste hainbat gehiagorentzat lekua badago ere. Ispiluari buelta ematen badugu, irudia alderantzikaturik ikusiko litzateke, baina paradoxiki ez legokeela ezer alderantziz, munduak kaos bera bizitzen jarraituko luke aktore berberekin. Azken batean, batzuek eta besteek gure erdipurdiko betikotasuna eszenatoki ezin hobea bihurtzen dute gehiegikeriarako eta hipokresiarako. Nere aldetik, ez dut inolako eragozpenik nire iritzia argi uzteko, norbaiti interesatzen bazaio, noski. Gertatzen dana da ez dela soilik garai bakoitzeko tratatuek islatzen duten eta adituek aztertzen duten Historia, ze beste historiak badaude ere azterketa ezberdin baten menpe baina era berean gupidagabekoa: gure kontzientzia propioarena. Horregatik, aurre egin behar izan diogun garai zoro honetan, ez dut nere burua sofisma eta sloganen bidez gidatzen uzten, beste batzuek Historiaren kontak eta aipamenak bereganatzen ditzatela. Nire konpromisoa egunez egun eraikitzen joan naizenarekin dago, etxean ikasitako balio etikoen gainean eutsitako historia, babestu eta transmititzen saiatu naizen izugarrizko balio duen ondarea.

Ez zait ñimiño edo hutsala den zerbait iruditzen. Aitzitik, komunitate bakoitzean iraultza isil baina geldiezina eragiteko eta bultzatzeko gai diren historioak dira. Maiuskulaz.

2026 03 03_DEIA, DdNNAV et NdG_Gazteiz, 1976ko martxoak 3a

 

___________ Gasteiz, 1976ko martxoak 3a

1976ko martxoak 3a. Franco hilda, Espainiako Gobernuko presidentea, Arias Navarro eta Gobernazioko eta Sindikatu Harremanetako ministroak, Fraga Iribarne eta Martin Villa hurrenez hurren. Greba, lanuzte eta kontzentrazioen garaia, denak legez kanpokoak. Patronalak ez du uzten lantokietan batzarrak egitea. Elizak bere tenpluak eskeintzen ditu bertan bildu ahal dezatela, zeinetan, Konkordatuak babestuak, Poliziak ezin du sartu larri-premiazko kasuan izan ezik. Gasteizen, lau mila grebalari -langile asko eta ikasle batzuk- Zaramaga auzoko Asisko San Frantzisko elizan biltzen dira, Polizia Armatuak bortizki erasotutakoa gas negar-eragileak eta ke-poteak erabiliz. Emaitza? Ehunka zauritu, batzuk oso larri, eta bost langile poliziaren tiroz hilak, gaseztutako tenplutik ihesi zihoazenei tirokatzearen agindu espresua jaso zuenak. Laburpenaz, erabateko neurriz kanpoko eta bereizi gabeko indarkeria. Gerora, dudaezinezko irudiak eta poliziaren irrati-frekuentziaren grabazioak ezagutu ziren: “Historiako jipoirik handienean lagundu dugu. Hemen sarraski bat egon da. Aizu, benetan, sarraskia". Sortutako espedientea epaitegiz epaitegi saltoka doa, "kendu nazazu hemendik hildako hau" motako jolas triste batean. Instantzia guztiak, ordena publikoko auzitegia barne, inhibitzen dira. Azkenik, Auzitegi Goreneko Kontingentzien Salak auzia justizia militarrari dagokiola ebazten du. Ondorioa? Lehenik largespena iristen dela, geroxago behin betiko preskripzioa, beraz, ez dago erantzukizun pertsonalik ezta gobernukorik ere. Eta gauregun ere ez dago inolako aurrerapauso nabarmenik. Kontrapuntua? 'Martxoak-3 de Marzo' Elkartearen konstanzia eta irmotasuna, baita bozeramaile politiko gutxi batzuena ere, gertaeren egia ezagutaraztea eta biktimei errekonozimendua hamarkadetan zehar aldarrikatuz. Haiekin bat eginez, justizia eta erreparazioa eskatzen ditugunok gero eta gehiago gara.

1976ko 1martxoak 3ko Gasteizen izandako sarraskiaren 50 urte betetzen dira gaur. Nere oroitzapenik sentituena biktimak guztiei.

💔💔💔

Pello Reparaz eta Amaia Romero, Iruñan... ❤️❤️

El artista navarro LKN conocido popularmente en el Banksy foral se ha currado una preciosa imagen callejera en Madrid, en el barrio de Chueca, de dos referentes actuales de la música navarra y el euskera, Pello Reparaz, líder de Zetak, y Amaia Romero.

Horra hor

Me encanta

❤️❤️