2026 04 07_DEIA, DdNNav eta NdG_ Ilargiaren izkutu-aldea

___________ Ilargiaren izkutu-aldea

Bizitzaren zuzenean transmisioa egitate bat den garaian bizi gara, ez dago milisegundo batean sartzen den xehetasunik, interesa egon bada, errealitate-denboran ezagutarazi ezin denik. Ezta bizitza, doitasun matematikoko elipsi batean ilargiaren orbita inguratzeko lur planeta atzean utzita, espazioan zehar bidaiatzen den gelatxo zientifiko baten barruan igarotzen bada ere. Orion kapsulatik iristen diren irudia oso goi-kalitatezko apartekoak eta zirraragarriak dira, gutako edozeini espazioan esekita dauden ilargia edo lurra planeta, gure begien eskura ez ezik baita gure behatzen ukimenaren eskura ere. Sentsazio bitxia da, batez ere Artemisa II misioak -arrakastaz bukatzea espero dut- kostatu omen dituen 4.000 milioi dolarrek ezin dutelako ezkutatu horrek guztiak dakarren desfasea, benetan gaur bizi garen mundua ezagutzen eta sufritzen ari denaren aurrean. Ziur nago den-denak bere aproposako unea eta zergatia dituela, bere izateko arrazoia eta bere proiekzioa, baina ziur nago ere gutxi batzuen interes eta botere estrategikoaren saretik, hau da, haien kontrol ekonomiko ezaguna eta konkretutik, ez dela ezer ihes egiten. Ez naiz ari Artemisa-kasua denik, baina ez dut zalantzarik etorkizunean, kostuak eta batzuen etika are gehiago merkatuz, hala izango dela. Balio beza, beraz, sarrera luze eta nahasi honek barrutik korrokatzen nauena azpimarratzeko: milaka milioi orain eta etorkizunean aeroespazial interbentzio baterako; gutxi batzuen eskutan dagoen arma-industriarentzako milaka eta milaka milioi, untsipen-handiko gerretara eta gizakien sarraskira biideraturik, negozio eta inpunitatea; eta beste izugarrikeria batzuen artean, 750 milioi pertsona baino gehiagori eragiten dien gosetea, 11tik 1a mundu osoan, gure planeta urdin ederra...

Konfuziok aldarrikatu zion jada: jakintsuak ilargia seinalatzen duenean, ergelak behatza begiratzen du. Hau da, anekdotikoan zentratzen gara, aitzakietan, garrantzitsua, begiratu nahi ez duguna, baztertzen dugu. Ez da estrategia egokia gizateriaren onerako.

2026 03 31_DEIA, DdNNav eta NdG_Noelia eta Lucía

___________ Noelia eta Lucía

Azken egunotan asko hitz egin da eutanasiaz, gehiegi nire ustez. Noelia Castilloren kasuak, ikusmin mediatikoaren indar gorenera igoa, iritzia eman beharrean epaitzen duten iritzi-mota guztien mende, gogoeta eginarazi izan behar liguke. Juxtu bera hil eta hurrengo egunean, Gipuzkoako egunkari batek, azalean eta bi orrialdetako elkarrizke batean, beste emakume-izen bat zeraman: Lucia, irundarra, pertsona ezaguna eta oso maitatua gure hirian. Errealitate eta bizitza ezberdinak, beste inguruabar batzuk, bai, baina buru-argitasun eta helburu bera: adinez nagusi pertsona batek bere bizitzari amaiera eman eskatuz indarrean dagoen Eutanasiaren Legearen babesean, zeinaren berme sistema oso zorrotza baita. Aipatutako legean, eutanasia ez da inprobisazio edo apeta gisa erakusten baizik eta txostenen, ebaluazioen eta gogoeta epeen mende dagoen erabaki pertsonal gisa. Hala ere, kasu bakoitza gatazka judizial, moral eta politiko bihurturik bukatzen da, non batzuek eta besteek erabakitzen duten: familiak maitasunagatik, erlijioak fedeagatik, politikak printzipioengatik eta, guztien artean, azkenik, kaltetuarengatik erabakitzen dute. Nahikoa... Izan ere, eutanasiak ez du bizitza eta heriotza aurrez aurre jartzen, legeak ez du inor behartzen bere bizitzari agur ematera, hiltzera, baina bere existentziarik ezak bai behartuko lituzke asko bere borondatearen aurka bizitzera. Begiruneagatik, gizarte-kontzientziagatik, ez genuke inola ere heriotza duinarako eskubidea banalizatu behar.

Norbaitek hiltzeko laguntza eskatzen duen lehen aipamena Greziako mito batean dago, irtenbiderik gabeko minari aurre egiteko bi modu kontrajarri irudikatuz: mina jasatea edo ez sufritzeari aukeratzea. Eta hona hemen gu, 2000 urte eta piko pasata, dilema berberari aurrean. Baina, gauregun, berme guztizko lege bat dugu, oinazean kaiolatuta bizi nahi ez duten eskubidea babesten duena. Entzun diezaiegun. Eta zintzotasunez joka dezagun.

Noelia, hegan egin, gora, libre. Ene Lucía maitea, nire errespetu eta miresmen osoa.

 

❤️❤️💔

2023 03 24_DEIA, DDNNav eta NdG_Euskara gara! KORRIKA!

Euskara gara!

Nabarmen, zalantzarik ez: Europako hizkuntza bizi zaharrena euskara da. Beste edozeineren antzik ez izatea anekdota bat besterik ez litzateke, ez balitz bere balio linguistikoak parekorik ez duelako. Bere benetakotasun propioa eta mendeetan zehar izandako bere historioaren gorabeherak gainditu egiten ditu euskarak. Koldo Mitxelenak zioenez, euskarak gordetzen duen benetako misterioa ez da bere jatorriarena baizik eta gaur egun arte iraunaraztea. Nola azaldu ba, euskera herri gisa dugun nortasuna eusten duen eta komunitate egiten gaituen ziurtasunetik ez bada… Horixe sentitzen dut euskara bere burua aldarrikatzeko kalera ateratzen den bakoitzean: euskaldunen hizkuntza da, gure aurretik izan zirenena, gure ondorengoena. Egi ukoezin hori primeran laburbiltzen du aurtengo Korrikaren leloak: euskara gara. Atharratzetik Bilbora, matxoaren 19tik 29ra, Euskal Herria alderik alde zeharkatuz, 11 egun eta 10 gauez gelditu gabe, kilometroz kilometro, adin eta izaera guztietako milaka partetzaile Korrika izango gara, tinkotasuna- eta ahalduntzearen adibide bikaina eta, aldi berean, euskararen aldeko lehia eta zeregin ororen errealitate komun baten adierazgarria ere. Euskara Euskadiko hizkuntza ofizialetako bat da, baita Euskal Herriko beste esparru batzutakoa ere, baina oinarrizko eskubide hau erabiltzea gure eguneroko bizitzan, euskaraz bizitzeko askatasun hutsa ere, eszenatoki anitzetan oztopo-ibilbide bat da oraindik. Eta eremu publikoan, euskararen erabilera normalizatzeko ahalegin bakoitzak erresistentzia ugari topo egiten du. Beraz, gainditu gabeko oztopoen iraunkortasunak guztion ahalegina eskatzen du, jakina, baina bereziki erakundeen inplikazio zuzen eta irmoa eta ondorengo ekintzak.

Gaur, martxoak 24a, ondoko Hendaiatik Irunen sartu da 24. Korrika. Lan-bidean nengoenean, lagunek 1311 kilometroaren lekukoa hartu dute 04:50 ordu txikitan, Bidasoako itsasadarreko Faisanes irla -gure Konpantzia- historikoaren parean. Hau harrotasuna, hau emozioa, hau garen testigantza… Euskara gara!