2026 07 14_DEIA, DdNNAV eta NdG_Sutan daude gainditu gabeko gaiak 🔥

____________ Sutan dauden gainditu gabeko gaiak

Argi eta garbi diraute nere buruan baso-suteekin lotutako bi irudik: neskato bat izanik, Ourensera doan Padornelo-portuko gainetik, errepidearen bi aldeak kiskalitako paisaia bateko kilometroak eta kilometroak, zenbait eremutan ketsua oraindik, eta errauts usain berri bat, beroa eta itsaskorra, ordura arte ezagutu ez nuena; eta urteak pasata, gure Jaizkibel ikaragarriaren mendi-hegal luzeak egun eta egunen zehar sutan, 1989ko martxoa kiskalgarri hura... Geroztik, baso-sute bat albiste den bakoitzean, sinesgabetasuna eta frustrazioa niregana itzultzen dira. Eta ezintasun-sentsazioa, tristura eta amorrua erdibana bihurtzen dena. Tira ba, azken sute handia aipatzearekin soilik, Almeriakoa, suak hildako biktimen kopuru ezezagun bat eragin duena, den-dena diot, bai memoria ahula geurea... Ze dagoeneko ahaztu egin dugun joan den 2025a -63 sute handiak eta 400.000 hektarea inguru erreta- errekorra izaten amaitu zuela, Espainian azken 30 urteetako txarrena. Memoria astintzen jarrai dezagun: gizartearen haserrea, politikarien arteko salaketa eta gaitzespenen gurutzaketa biktimak eta suaren aurka borrokatzen ziren profesionalak ahaztuz eta, azkenik, bete gabeko azalpen eta promesen sorta bat. Hona hemen berriro lehen aipatutako tristura eta amorrua. Gaurko sute nagusiak, gero eta handiagoak izateaz gain, askoz azkarragoak eta biziagoak dira ere, asmaezinak askotan eta, gehiegitan, teknikoki eta giza aldetik itzalezinak. Fenomeno berri honetan, suaren jatorria zuhurtziagabekeria, istripua, tximista edo gizakiaren esku kriminala bat izan bada ere, zerikusi handia du klima aldaketak, baina horrek ezin du koartada iraunkor gisa balio. Zeren lurraldearen kudeaketa, baso-politika, bitartekoen hornidura edo suaren aurkako borrokaz arduratzen diren langileen profesionalizazioa, hau da, prebentzioa erantzun-gako gisa, gainditu gabeko gaiak baitiren oraindik ere.

Lurrean bertan erantzutea ez da jadanik nahikoa, ezinbestekoa da aurrea hartzea. Eta ekin behar dutenek badakite, baina... Penagarria.

🔥🔥🔥

Ikurriña, 132 urte... GEUREA! 🔴⭕🟢

🔴⭕🟢 

2026 07 07_DEIA, DdNNav eta NdG_Nagore Laffage, 18 urte 💔💔💔

___________ Nagore Laffage, 18 urte

Gaur 18 urte bete dira erizaintzako 20 urteko ikasle irundar Nagore Laffage Casasolaren hil zutenetik Iruñean. Nagorek EZ esan zionean, bere hiltzaileak, Jose Diego Yllanes Viscay mediku psikiatrak, joaten utzi beharrean, nahiago izan zuen hil: lehenik kolpeka birrindu gero ito egin zuen eta, azkenean, areka batera bota zuen bere gorpua, trapu zahar bat balitz bezala. Ostean gurasoen etxera joan zen, non poliziak atxilotu zuen. Urteotan, haren amari, emakume harrotua, familiaren estatus soziala eta babesteke semea bakarrik axola izan zaio. Epaiketan argi utzi zuen: "Ezin dut onartu nire semeak neska hori besterik gabe ito zuela". Esaldi horrek, pentsamolde gaixoti batetik harago, bizitzaren aurrean duen jarrera erakusten du: arrazoi bat badago -semearen izen ona salbatzea, adibidez- "neska arrunt" bat hiltzea justifikagarria dirudi. Ezin da ezer iraingarriagorik egon, baina, aldi berean, hain adierazgarria ere, erasotzailea babesteko eta biktima moralki etsipen emateko eta gizatasuna kentzeko bat egindako klasismoaren eta matxismoaren adierazpen gorena delako: Nagorek EZ esan zuen, hau da, probokazio edo zuhurtziagabekeria, beraz, haren errua ba. Kontakizuna izugarria da, ondorioa, berriz, erabateko lazgarria. Baina bihotzik gabeko emakume batentzat, Viscay andreak den bezala, hori guztia xehetasun hutsalak besterik ez dira. Hala ere, badago beste errealitate paralelo bat, berdin ikaragarria baina mila aldiz mingarriagoa, bakoitza bere lekuan jartzeaz gain, duintasun eta erresilientziaren ikasgai baliotsua eskaintzen diguna. Eta ezin dut azpimarratu gabe utzi: horra hor beste ama bat, Asun Casasola maitea, haren alabaren oroimenaz bultzaturik indarkeria matxistaren aurka etengabeki borrokatuz, hau da, gizarte bidezkoago eta askeago baten alde.

Gaur 18 urte bete dira Nagore Laffage Casasolaren hilketatik, nork Iruñean zein Irunen merezitako omenaldia jasoko du. Balio dezala, halaber, Espainian aurten terrorismo matxistak hildako 27 emakumeak gogoratzeko. Zelako ezintasuna...

Luna de San Pedro, madrugada de San Marcial...

"... la luna no tiene sueño,

       tiene la luz encendida..."    

-Luna llena, Camarón de la Isla-

Noche de San Pedro, madrugada de San Marcial

Esa luna guapa, la primera del verano, alumbrando el día más grande

Encendida y acompañada

⚫⭕🔴

2026 06 23_DEIA, DdNNav eta NdG_Alertak 🔅🔅🔅

__________ Alertak

Maiatzean bero itogarriko boladak izan genituen jada, seinale txarra… Hainbeste non udaren etorria alerta pare batekin estreinatu den ofizialki, muturreko tenperatura altuak eta iraunkorrak aurreikusita, azken egunotan ari ginen alerta laranjaren larritasuna gorrira igotzen. Gehitu dezagun saihestezin den hego haizea eta akabo, ezinezkoa mendi-buelta bat disfrutatzerik ere. Ze, adibidez, Aiako Harrian, Hirumugarrietako aldapak igotzen ginen heinean, gero eta bero gehiago sentitzen zen, deitzen den murgiltze termikoa famatuagatik akaso. Beraz, buelta-eman erabaki genuen, hasitako ibiladia beste une baterako uztea. Ze, edozein alerta zabaldurik, zuhurtzia aholkularik onena da. Dena den, oro har, aholkulariari errespetu gutxi. Bestalde, komunikabideetan aipatzen ari den goi-zifra kezkagarri ikusita, maiatzeko estatistiketan, kopuru orokorretik, bero-kolpe batekin zuzenean lotutako kaltedun eta heriotzak bereizten diren ezagutzea interesgarria izango den. Primeran gogoratzen dut duela urte batzuk izandako abuztua kiskalgarria -gero egiaztatu dut 2003koa izan zela-, non egun bakar batez ere beroak etenik eman ez zuen. Frantzian bereziki, izandako errekorreko hilen zifra ofiziala benetako tragedia iruditu zitzaidan.: 15.000 hildako. Dirudienez, esperoko bero-boladek orduko hartan erregistratutakoen intentsitate bera izan dezakete. Hainbesterainokoa, gainera, non gobernu frantsesak Krisi Kabinetea aktibatu baitu dagoeneko, iritsi daitekeenari aurrea hartzeko. Ez, ez da txantxetako gauza… Ezta ere Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Saileko Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzak, baita Nafarroako bere homonimoak ere, zabaldutako autobabesa-neurri eta gomendioak, iragarritako ekintzak edo oraindik hartzeko dauden beste erabakiak, bero-alertari erantzun eraginkorra emateko.

Edozein alerta-egoeratan arriskua ez da mehatxu abstraktu bat, erreala da. Ondorioz: gu informatzea eta babestea. Eta informatzen eta babesten gaituen aginteei arreta eskeintzea. Guztion onerako.