2026 09 08_DEIA, DdNNav eta NdG_ Irailak 8

_______ Irailak 8

Gaur, iraila 8, Hondarribiako egun handian, 50 urte bete dira Irungo 24 urteko mutil bat, Josu Zabala, hil zutela arratsaldeko alardea amaitu ondoren, Eduardo Moreno Bergaretxe Pertur-en desagerpena salatzeko San Pedro kaletikan izaten ari zen manifestazioan. Guardia Zibilak bortizki desegin zuen, gomazko pilotak eta su-armak erabiliz. Bi tirok Josu hil zuten, Santiago kalera zihoan kalezulo txiki baten izkinan. Orduz geroztik, gertatutakoa gogoratzen da urtez urte kantoi horretan, herri-omenaldi hunkigarrien lekuko bihurtuta. Joan den igandean azkena bizi genuen. Nire aldetik, bereziki gogoratzen dut 40. urteurreneko emozio gainezkatua, non berriro sentitu bainintzen 1976 urrun hartan ni nintzen nerabea, noiz segundu eskasetan eta sinesgaiztasun une baten ondoren, koadrilarekin irrietatik beldur lazgarrienera igaro zen, orduan jakin nuen ez nuela inoiz gertatutakoa ahaztuko. Erail zuen agenteari zigorra ezarri bazioten ere, kartzela zapaldu gabe utzi zuen kalean 1977ko amnistia orokorrak. Hori izan zen Zabala Erasun familiak Josuren memoria berreskuratzeko eta duintzeko etengabeko borrokan aurre egin behar izan dion askoren lehen aldrebeskeria. Azkenik, duela urte batzuk Eusko Jaurlaritzak izendatu zuen Josu Zabala polizia-abusuen biktimaz, eta duela hiru hilabete soilik, ofizialki, baita ere Espainiako Gobernuak. 50 urteko itxaronaldi luzea, oraindik amaitu gabe.

Gaur, irailak 8, Euskal Diasporaren Eguna dugu ere, aurten lehen Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrenarekin bat egiten duena, Jose Antonio Agirre lehendakaria erreferente nagusitzat hartuta. Bere ondarea, erbestea eta errepresioa ezagutu zituen belaunaldi osoarenarekin batera, ezin da soilik oroitzapen nostalgikotzat hartu, gure memoria kolektiboaren oinarrizko zutabe bat bait den. Hortik dator 'Izan ginen, bagara eta izango gara' aurtengo leloa.

Partekatzen dugun memoriak eskuzabaltasuna eskatzen du baina, batez ere, ausardia, ez du postureorik onartzen, ezta opakutasunik. Urteak pasatziak ezin da aitzikia izan.