2026 08 25_DEIA, DdNNav eta NdG_Normaltasunaren atarian? Auskalo...

______ Normaltasunaren atarian?

                                        Auskalo…

AsteNagusia eta teleberri pare bat geratzen zaizkio abuztuari, iraila bultzaka dator. Ea ba, agur udara eta ongi etorri normaltasuna. Auskalo. Ze, mota guztietako gertaerekin ezohikoa izan den uda baten ondoren, zalapartatsu aurreikusten den kurtso politiko berri baten bezperan, hiritarrentzako lasaitasun garaiak espero izatea zaila den. Kontuan hartuta, gainera, nabarmen gogortzen diren nazioarteko gatazken ajea, itzulera oro normaltasunera baldintzatuz. Beraz, baretasuna eta pazientzia. Horretaz hitz egin genuen koadrilan duela gutxi, aspaldiko udak gogoratuz non egunkariak izugarri argaltzen baitziren, abuztuan bereziki, berririk ez zegoelako, non gaurkotasuna berriketa hutsak ziren "udako sugeak" deiturikoez elikatzen zen, eta ere txirrindularitza lasterketa batzuez, trafikoaren eguneroko berri-emankizunaz eta leku bitxitan ospatzen ziren herri-festez. Zera, ezbeharren bat gertatzen bazen, arreta mediatikoaren ezaugarria ez zen politikarien arteko liskarrak zabaltzeaz. Zuen etxean, lagunok, nirean ere, uda-denboraldi atseginaz gozatzen saiatzen ginen, ikararik gabe.

Nire kasuan, txikitatik, pausoz pauso, liburuetara eta irakurketara egokitzera bultzatu ninduten, irakurritakoaz uda bakoitzaren bukaeran zerrenda berri bat eginez, geroztik mantentzen dudan ohitura bat. Liburu berriak edo zaharrak, berdin du, baina beti paperaz, beti. Ez naiz liburu elektronikoaren tentazioan erori, ez diot bere balioa ukatzen, ezingo nuke, baina ez da niretzat. Nola esan? Usaina, ukimena, taupadak falta zaizkiola akaso, nortasuna ere. Eta izugarri gustokoa dut nik nire liburuak nola zahartzen diren egiaztatzea, oroitzapen eta emozio jario amaigabe bat eraginarazteko boterea orrialde bakoitzean altxortuz. Izan ere, liburu batek iraun egiten duen intimitatea eraikitzen du, paperak soilik eskaintzen duen intimitatea.

Ez diezagutela ostu, ez udan ez uda pasata, zortean egokitu zaigun denbora erotu honen presio etengabea saihesteko nork bere burua babesteko erabiltzen duen intimitatea. Hala bedi.

Juan Tamariz, gizon ona... Agur!

 

❤️❤️💔

2026 08 18_DEIA, DdNNav eta NdG_Esperpentoa

____________ Esperpentoa

Magrebeko gaiari heltzea zeregin konplexua da. Aljeria, Maroko eta Mendebaldeko Sahara taularen funtsezko piezak dira, non horietako baten mugimenduak guztien mugimendua aldatzen duen, Espainiak primeran ezagutzen duena. Beraz, Marokok behin eta berriz egiten dituen presio eta mehatxuei Espainiak amore ematen bukatzen die beti, eta azkenaldian, modu nabarmenean, Pedro Sanchezen gobernu sozialistak. Ikusiko dugu zein den Marokok eskatzen duen erantzuna, Ceutako muga inbadituz hirian 80.000 pertsona sartzea bultzatu ondoren, haren azken jokaldi lotsagabea. Ezinezkoa da alauitar bezalako erregimen autoritario bat, biztanle eta ibiltariak erabateko kontrol menpe, gertakari masibo horretatik kanpo egotea. Marokok bidalitako abisua ez da berria: gure probetxurako horrelako xantaiak aktibatzeko edo desaktibatzeko etengailuaren jabe gara. Espainiako gobernuaren erantzuna? Berriz ere umiliagarria, Ceutan jarraitzen duten nazional eta adingabe marokoarren tratu txar eta giza eskubideen urraketei buruzko Marokoko agintarien aldetik jasotako salaketei erreplikarik txikiena ere saihestuz. Mundua alderantziz, bai, baina kontakizunaren jabe egin dira. Horren aurrean, Sanchez-koadrila entzun eta isil, baiezko borobil.

Ez dago soberan gogoratzea nola gobernu txiripitiflautiko honek, ilargia eta eguzkia batze historikoaren ondorioez biziki kezkatuta, Aginte Bakarra aldarrikatu zuen kontingentzia horren kudeaketa optimorako, Guadalajaran eklipse bat inauguratzeko bere lau ministro zabalduz, joan den ostegunean, primeran... Neure buruari galdetzen diot non zegoen Aginte Bakar hori, baita ministroen eta presidentziaren hedapen operatiboa, Marokoko azken erasoaren aurrean, zeinek erasotuen eskutan piztutako krisi humanitarioaren zein krisi politikoaren kudeaketa utzi duena. Nola erantzuten ausartzen diren utzikeria gori-gori eta dolodun horrekin, aitzakiak zezelkatuz eta Marokoko gobernuaren handitasun, eskuzabaltasun eta konplizitatea aldarrikatuz…

Espainiakoa ez da gobernu bat, esperpentoa baizik.

Una fascinante mujer lectora del Siglo XII

En la iglesia de Santiago, en Agüero, Huesca... podemos ver a una mujer lectora, junto a las figuras de dos serios funcionarios que trabajan en un rollo.

¿Quién sería esa muchacha del siglo XII que inclina la cabeza,

absorta e intrigada,

sobre las páginas de qué libro?

@irenevallejo

❤️❤️❤️

2026 08 11_DEIA, DdNNav eta NdG_Eklipseak

_________ Eklipseak

Eguzki-eklipse oso bat, bihar gertatuko dena bezalakoa, naturak eskain diezagukeen gertakari ikusgarrienetako bat da, zalantzarik ez. Hori esanda, fenomenoari emandako gehiegizko esposizio eta aditasunaren aurrean gainezka sentitzen naizela aitortzen dut, kontziente naizen arren, unibertsoaren ikertzaileentzat eta oro har zientzialarientzat duen garrantziaz eta balioaz, guztiz ulergarria da. Baita ere milaka pertsona egotea gertaeraren zuzenezko lekuko nahi izatea, gozatzea. Hala ere, horrekiko interes handia erakustea ia obligazio bihurtu izana gehiegizkoa dirudit. Ezta aspertzen nauela soilik, haserretzen nau. Ze, aste gehiegitan zehar, egunez egun, sare eta komunikabideetan protagonismoaren jabe egin baita eklipsea, gure inguruko arreta mediatikoa, politikoa eta instituzionala kolapsatu izan beharko luketen beste gertaeran batzuen berri eta garrantzia berez eklipsatuz.

Ceutan finkatutako migrazio krisiak -benetako katastrofe humanitarioa, izugarri handikoa, non bukaera ikusteke dagoen- arreta berbera merezi duen arren, indarkeria matxistaren gaia ekartzen dut berriro. Behin eta berriz emakumeak erailtzen dituen benetako terrorismo baten gaitzari aurre egiteko gai ez diren eragingabeko arduradun publikoez ari naiz orain, denok partaide garen lokartutako gizarte konplizeaz ahaztu gabe. Dagoeneko 36 emakume hil dituztela aurten, seinale guziak diote berriro ere 2026 errekorra-urtea izango dela. Eta, testuinguru honetan, Vox bezalako indar politiko bat, emakumearen kontrako indarkeria erailtzea publikoki ukatzen duena, hainbat gobernutan haren kudeatzea lideratuz, erabakiak hartuz. Hau erokeria, erabateko lotsa.

Hilketa matxista bakoitza gaurkotasuneko albisteetan oldarka sartzen da. Ohitura hutsa bihurtutako jada logika batean, adierazpen instituzionalak, isiltasun minutuak eta kondenak pilatzen dira gero. Segituan, berri izateari uzten dio, arreta oro desagertzen da. Eta agur! Hurrengo krimena arte. Hala da bai, nabarmen, zalantzarik ez. Eklipserekin edo eklipserik gabe.